Fiskeridirektoratets skrifter, Serie Havundersøkelser: The Østerbø Herring
Aasen 1953
Denne vitskaplege avhandlinga frå 1953, publisert i Fiskeridirektoratets skrifter, skildrar oppdaginga og undersøkinga av ein unik sildebestand i Østerbøvatnet, ein poll i Sognefjorden. Marinbiologen Olav Aasen dokumenterer her korleis denne isolerte silda skiller seg fundamentalt frå den vanlege havsilda, noko som gjer ho til ein av dei tidlegast skildra «lokale silde-stammane» i Noreg.
Gjennom detaljerte analyser av fiskens morfologi, spesielt ved å telje talet på ryggvirvlar og undersøkje skjelmønster, viser Aasen at Østerbø-silda er mindre, veks seinare og har eit betydeleg lågare virveltall enn norsk vårgytande sild. Dokumentet skildrar også dei spesielle hydrografiske forholda i Østerbøvatnet, der terskelen mot fjorden skaper eit særprega miljø som har gjort det mogleg for silda å utvikle seg til ein genetisk isolert og lokalt tilpassa stamme.
Arbeidet til Aasen la grunnlaget for forståinga av biologisk mangfald og lokale populasjonar i dei norske fjordane, eit tema som framleis er dagsaktuelt i dagens fiskeriforvaltning. Avhandlinga er skriven på engelsk, men tek føre seg ein viktig del av norsk naturhistorie og marinforsking, og står som eit klassisk referanseverk for studiar av sildebestandar og evolusjon i isolerte økosystem.