Vurdering av oksygentrender i norske farvann

NIVA har på oppdrag frå Miljødirektoratet analysert oksygenutviklinga i norske fjordar og kystfarvatn over ein periode på fleire tiår. Rapporten baserer seg på omfattande tidsseriar av måledata for å undersøke om det føregår ei deoksygenering (oksygentap) i djupvatnet. Oksygen er heilt avgjerande for marint liv, og låge nivå kan føre til store endringar i økosystemet, der fisk og botndyr forsvinn eller døyr ut dersom tilstanden blir kritisk.

Hovudfunna i rapporten viser ein tydeleg trend med minkande oksygennivå i mange terskelfjordar langs kysten, særleg i Sør-Noreg og Oslofjorden. Årsakene er samansette, men klimaendringar med stigande vass-temperaturar spelar ei nøkkelrolle då varmare vatn held på mindre oksygen og fører til sterkare sjiktning av vassmassane. Dette hindrar utskifting av djupvatnet, noko som i kombinasjon med tilførsel av næringssalt og organisk materiale frå landbruket og avløp, forsterkar oksygenforbruket på botnen.

Rapporten understrekar at sjølv om somme område framleis har god tilstand, er den negative trenden urovekkjande for framtida. Det er eit stort behov for styrka overvaking og meir nøyaktige modellar for å kunne føreseie kva fjordar som er mest utsette for akutt oksygensvinn. Konklusjonen er tydeleg på at dersom ein skal klare å snu utviklinga, krevst det både nasjonale tiltak for å redusere utslepp og internasjonale innsatsar for å avgrense klimaendringane som no endrar dei fysiske rammevilkåra i norske farvatn.